Η απόλυση του εργαζομένου θα είναι νόμιμη μόνο αν συντρέχει βάσιμος λόγος – Τέλος της αναιτιολόγητης απόλυσης που ίσχυε ως τώρα στην ελληνική έννομη τάξη.

Σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο (ν. 2112/1920 ΦΕΚ 67Α/18-3-20, Β.Δ. 16 ΦΕΚ 158Α/18-7-20, 3198/1955 ΦΕΚ 98Α/23-4-55) η καταγγελία της σύμβασης εργασίας είναι αναιτιώδης μονομερής δικαιοπραξία, ενώ ο απολυόμενος σε περίπτωση καταγγελίας της σύμβασης μετά από 12 μήνες απασχόληση, κατά κανόνα λαμβάνει αποζημίωση.

Η καταγγελία της σύμβασης εργασίας (απόλυση) είναι δικαίωμα του εργοδότη και ναι μεν είναι αναιτιώδης, δεν χρειάζεται δηλαδή ειδική αιτιολόγηση, ωστόσο το δικαίωμα αυτό δεν είναι ανεξέλεγκτο, εφόσον δεν πρέπει να φτάνει στα όρια της κατάχρησης δικαιώματος.

Ο Ν.4359/2016 κύρωσε, έχοντας την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος, τον Αναθεωρημένο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη , ο οποίος υπογράφηκε στο Στρασβούργο στις 3 Μαΐου 1996, ως προς τις ακόλουθες διατάξεις του:

Άρθρα 1, 2, άρθρο 3 παράγραφοι 1, 2 και 3, άρθρα 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, άρθρο 19 παράγραφοι 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10 και 11, άρθρα 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31.

Το άρθρο 24 του Αναθεωρημένου Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη, αφορά την απόλυση του μισθωτού και συγκεκριμένα τον λόγο απόλυσης αυτού, την αιτιολογία δηλαδή της απόλυσης.

Άρθρο 24 <Το δικαίωμα προστασίας σε περιπτώσεις λύσης της σχέσης εργασίας

Με σκοπό τη διασφάλιση της αποτελεσματικής άσκησης του δικαιώματος προστασίας των εργαζομένων σε περιπτώσεις λύσης της σχέσης εργασίας, τα Μέρη αναλαμβάνουν να αναγνωρίζουν:

α. το δικαίωμα όλων των εργαζομένων να μη λύεται η εργασιακή τους σχέση χωρίς βάσιμο λόγο που να συνδέεται με την ικανότητα ή τη συμπεριφορά τους ή να βασίζεται στις λειτουργικές απαιτήσεις της επιχείρησης, της εγκατάστασης ή της υπηρεσίας

β. το δικαίωμα των εργαζομένων, των οποίων η εργασιακή σχέση λύεται χωρίς βάσιμο λόγο, σε επαρκή αποζημίωση ή άλλη κατάλληλη επανόρθωση.

Για αυτόν το σκοπό τα Μέρη αναλαμβάνουν να διασφαλίζουν ότι ο εργαζόμενος, που θεωρεί ότι η σχέση εργασίας του έχει λυθεί χωρίς βάσιμο λόγο, έχει το δικαίωμα προσφυγής σε αμερόληπτο όργανο>.

Με την κύρωση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη εισάγεται ευθέως στο Ελληνικό Δίκαιο η αρχή της δικαιολογημένης καταγγελίας και τα δικαστήρια πρέπει να ερευνούν την ύπαρξη ή μη του βάσιμου λόγου της καταγγελίας. Τα Δικαστήρια πρέπει να θεωρούν άκυρη κάθε απόλυση που δεν είναι σύμφωνη με τους όρους του άρθρου 24.

Η νομιμότητα των απολύσεων εξαρτάται πλέον από την ύπαρξη ενός βάσιμου λόγου, ο οποίος πρέπει να έχει τέτοια βαρύτητα ώστε να μπορεί αντικειμενικά να δικαιολογήσει την απώλεια της θέσης εργασίας.

Το βάρος της απόδειξης για τη νομιμότητα και τους βάσιμους λόγους της απόλυσης μεταφέρεται πλέον από την πλευρά των εργαζομένων , όπου βρισκόταν μέχρι σήμερα, στην εργοδοτική πλευρά η οποία και πρέπει να αποδείξει την δικαιολογημένη ή μή απόλυση .

Το άρθρο 24 του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη που έχει κυρωθεί από τη Χώρα μας, εισάγει το σύστημα της αντικειμενικά δικαιολογημένης εργοδοτικής καταγγελίας, σύμφωνα με το οποίο, η λύση της συμβάσεως από τον εργοδότη πρέπει να στηρίζεται σε αντικειμενικούς λόγους, συνδεόμενους είτε με την αντισυμβατική συμπεριφορά του μισθωτού, είτε με τις λειτουργικές ανάγκες της επιχείρησης.

Ο αναθεωρημένος Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης, σε συνδυασμό με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, την άλλη διεθνή σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης, συν-προσδιορίζουν σήμερα το ευρωπαϊκό κεκτημένο των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Νομικά υπερισχύουν κάθε αντίθετης διάταξης του εθνικού δικαίου και πλέον, ο Eλληνας δικαστής, αν προσβληθεί δικαστικά μια διάταξη κοινού νόμου που παραβιάζει όσα προβλέπει ο Χάρτης, θα μπορεί να κηρύξει την αντίθεσή της στο ευρωπαϊκό δίκαιο.

Κατά συνέπεια το καθεστώς της αναιτιώδους απόλυσης που ίσχυε στην Ελληνική έννομη τάξη από το 1920 δεν συμβιβάζεται με τον Αναθεωρημένο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη και συγκεκριμένα με το άρθρο 24 αυτού.

Κατόπιν των ανωτέρω με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένονται οι αποφάσεις του Αρείου Πάγου σχετικές με το συγκεκριμένο ζήτημα, που θα επικυρώσουν τα νέα νομικά δεδομένα που αφορούν την αιτιολογία των απολύσεων.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΡΑΪΑΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ