Μόλις ανέλαβε τα υπουργικά της καθήκοντα, η Λίνα Μενδώνη «προβληματίστηκε» για τυπικά ζητήματα γύρω από ΕΔΕ που είχε διαταχθεί κατά πρώην μελών του Ταμείου Αλληλοβοήθειας του υπουργείου Πολιτισμού. Απευθύνει ερώτημα στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, το οποίο καλεί την υπουργό να ασκήσει πειθαρχικές διώξεις. Η ομόφωνη αυτή γνωμοδότηση… αραχνιάζει έως σήμερα στο γραφείο της.

Ο δρόμος της επιστροφής στο «αμαρτωλό» παρελθόν είναι στρωμένος με συγκάλυψη. Την ώρα που έχουν ασκηθεί ποινικές διώξεις σε βαθμό κακουργήματος κατά 17 πρώην μελών του διοικητικού συμβουλίου του -γνωστού και ως «αμαρτωλού»- Ταμείου  αλληλοβοήθειας Υπαλλήλων Υπουργείου Πολιτισμού (ΤΑΥΠ-ΥΠΠΟ) για την περιβόητη υπόθεση των εικονικών δανείων, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη διατηρεί επί πέντε μήνες σε εκκρεμότητα την αποδοχή γνωμοδότησης του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (ΝΣΚ) που την καλεί να προχωρήσει σε Ενορκη Διοικητική Εξέταση (ΕΔΕ) κατά των ποινικά διωκόμενων. Και μάλιστα η γνωμοδότηση, που κρατείται επί μακρόν σε ένα συρτάρι, έχει ζητηθεί από την ίδια την υπουργό.

Το χρονικό της γνωμοδότησης που αποκαλύπτει σήμερα η «Εφ.Συν.» έχει ως εξής: στις 8 Αυγούστου 2019 -χωρίς ακόμα να έχει συμπληρώσει ένα μήνα υπουργικής θητείας- η κ. Μενδώνη απευθύνει ερώτημα στο ΝΣΚ εκθέτοντας τον «προβληματισμό» της -όπως αναφέρεται στο έγγραφο- για το εάν ο υφυπουργός Πολιτισμού της προηγούμενης κυβέρνησης, Κ. Στρατής, είχε τη δυνατότητα να διατάξει ΕΔΕ σε βάρος μελών του Ταμείου.

Το ερώτημα της κ. Μενδώνη αφορούσε ΕΔΕ που είχε διατάξει ο πρώην υφυπουργός στις 14 Ιουνίου 2018 για την υπόθεση των «μαϊμού» δανείων και οικονομικών βοηθημάτων που χορήγησε το Ταμείο σε υπαλλήλους. Οι υποτιθέμενοι «δανειολήπτες» από την πλευρά τους έχουν καταθέσει ενυπόγραφα στις αρμόδιες αρχές ότι οι ίδιοι ουδέποτε εισέπραξαν ή έστω αιτήθηκαν αυτά τα δάνεια.

Ως γνωστόν για την υπόθεση ασκήθηκαν τον περασμένο Οκτώβριο, έπειτα από ενδελεχή έρευνα της εισαγγελέως Διαφθοράς, Ελένης Τουλουπάκη, ποινικές διώξεις για πέντε αδικήματα κακουργηματικού χαρακτήρα (πλαστογραφία μετά χρήσεως κατ’ εξακολούθηση, ηθική αυτουργία σε πλαστογραφία, απιστία από κοινού και κατ’ εξακολούθηση, νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, σύσταση εγκληματικής οργάνωσης). Μερικές ημέρες αργότερα εστάλη η γνωμοδότηση του ΝΣΚ στην υπουργό Πολιτισμού.

Το ΝΣΚ έκρινε ότι, αν και ο υφυπουργός είχε την εποπτεία του Ταμείου, δεν προκύπτει ερμηνευτικά ότι με τον όρο «εποπτεία» είχε και αρμοδιότητες πειθαρχικής εξουσίας. Ποιος όμως λογίζεται ως πειθαρχικός προϊστάμενος με το δικαίωμα να διατάξει ΕΔΕ και ενδεχόμενη πειθαρχική δίωξη, ήταν το έτερο ερώτημα της κ. Μενδώνη στο ΝΣΚ. Στην ομόφωνη γνωμοδότησή του το ΝΣΚ ήταν σαφές: η υπουργός Πολιτισμού είναι πειθαρχικά αρμόδια.

Το Ταμείο, παρά την ιδιότυπη δομή του (συστάθηκε ως «ένωση προσώπων χωρίς νομική προσωπικότητα»), ανήκει στην οργανική ενότητα του υπουργείου Πολιτισμού. Ηταν αναγκαία προϋπόθεση για τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου του Ταμείου να είναι υπάλληλοι του υπουργείου. Επομένως, σύμφωνα πάντα με τη γνωμοδότηση του ΝΣΚ, «η ίδια υπουργός έχει καθήκον να ασκήσει πειθαρχική δίωξη» κατά μελών της διοίκησης του Ταμείου, «ιδίως δε σε περίπτωση άσκησης ποινικής δίωξης κατ’ αυτών». Με λίγα λόγια, με τη γνωμοδότησή του το ΝΣΚ υποδεικνύει στην κ. Μενδώνη να συνεχίσει τις ΕΔΕ που διέταξε ο πρώην υφυπουργός.

Σε εκκρεμότητα

Σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες της «Εφ.Συν.», ακόμα εκκρεμεί η αποδοχή της γνωμοδότησης από την υπουργό. Την ίδια στιγμή η Ενωτική Αγωνιστική Κίνηση Υπαλλήλων Υπουργείου Πολιτισμού (ΕΑΚ-ΥΠΠΟ) έχει καταγγείλει ότι, παρότι έχει σταλεί στην υπουργό το εισαγγελικό πόρισμα για τις ποινικές διώξεις της υπόθεσης των εικονικών δανείων, «αναπαύεται σε ένα συρτάρι στο γραφείο της υπουργού, αντί να σταλεί στο πειθαρχικό συμβούλιο». Προφανώς και η υπουργός δεν χρειάζεται τη γνωμοδότηση του ΝΣΚ, αλλά είναι εκ του νόμου υποχρεωμένη να στείλει στο πειθαρχικό πρόσωπα που διώκονται με κακουργήματα, πόσο μάλλον αν σε αυτά περιλαμβάνεται το αδίκημα της σύστασης εγκληματικής οργάνωσης.

Αν και το ΝΣΚ εξέτασε ερώτημα για συγκεκριμένη ΕΔΕ, είναι προφανές ότι η γνωμοδότησή του αφορά το σύνολο των ΕΔΕ που έχουν διαταχτεί σχετικά με υποθέσεις του Ταμείου. Και δεν είναι λίγες. Αφορούν, μεταξύ άλλων, υπόθεση υπάλληλων που αμείβονταν από το Ταμείο ως εργαζόμενοι του παιδικού σταθμού που λειτουργεί το ΤΑΥΠ-ΥΠΠΟ αλλά φέρονταν να απασχολούνται σε ιδιωτικό γραφείο, καθώς και υπόθεση υπερκοστολόγησης φερόμενων οικοδομικών εργασιών στο κτίριο του παιδικού σταθμού. Σε ποιο στάδιο άραγε βρίσκονται οι εν λόγω ΕΔΕ;

Ετερη ΕΔΕ είχε διαταχθεί για υπεξαγωγή εγγράφων από το Ταμείο κατόπιν έκθεσης ελεγκτών του γραφείου της Γενικής Επιθεωρήτριας Δημόσιας Διοίκησης, Μαρίας Παπασπύρου, οπότε και διαπιστώθηκε η απώλεια βιβλίων πρωτοκόλλου τριών ετών (2015-2017). Για το θέμα έχει ανοιχτεί δικογραφία. Μετά από μια αναβολή η δίκη προγραμματίστηκε στις 31 Ιανουαρίου, οπότε πήρε δεύτερη αναβολή μετά από αίτημα των κατηγορούμενων.

Σύμφωνα με τη συνδικαλιστική παράταξη ΕΑΚ-ΥΠΠΟ, ένας από τους λόγους που πρόβαλαν οι κατηγορούμενοι για την αναβολή ήταν η μη συμπερίληψη στη δικογραφία νέας ΕΔΕ που έχει διαταχθεί για την υπόθεση σε αντικατάσταση της ήδη διενεργηθείσας. Ακόμα, όπως περιγράφει η ΕΑΚ-ΥΠΠΟ στην ιστοσελίδα της, «εντύπωση προκάλεσε η τοποθέτηση των κατηγορουμένων ότι “η ΕΔΕ που είχε γίνει για την υπόθεση είχε κάποια προβλήματα και η σημερινή υπουργός κ. Λ. Μενδώνη ζήτησε την επανάληψή της, αναθέτοντάς της σε άλλον υπάλληλο”».

Στην παρατήρηση του εισαγγελέα της έδρας πως δεν μπορούν να επικαλούνται στοιχεία που εκ του νόμου είναι απόρρητα, «οι κατηγορούμενοι δεν έδειξαν να πτοούνται. Συνέχισαν λέγοντας πως θα “πιέσουν, ώστε ο … (σ.σ. ο άλλος υπάλληλος) να ολοκληρώσει τη νέα ΕΔΕ μέχρι τον Μάιο για να μπορέσει να περιληφθεί στη δικογραφία και η δίκη να γίνει σύντομα”!». Εκπληκτος ο πρόεδρος του δικαστηρίου, σύμφωνα με την περιγραφή της ΕΑΚ-ΥΠΠΟ, αναρωτήθηκε: «Α, έτσι γίνονται οι ΕΔΕ στο υπουργείο Πολιτισμού; Τι εννοείτε θα τον πιέσετε;»

Πίσω στο «αμαρτωλό» παρελθόν

Μέσα σε όλα αυτά ισχυρές μνήμες από το «αμαρτωλό» παρελθόν του Ταμείου Αλληλοβοήθειας Υπαλλήλων Υπουργείου Πολιτισμού επαναφέρουν δύο συγκεκριμένες προβλέψεις της Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ) για την εκκαθάριση του Ταμείου.

Σύμφωνα λοιπόν με την απόφαση, πάσης φύσεως δαπάνες της εκκαθάρισης, καθώς και λειτουργικές και έκτακτες ανάγκες του Ταμείου, θα καλύπτονται με επιχορηγήσεις που λαμβάνει το υπουργείο Πολιτισμού από το Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων (ΤΑΠ), όπως συνέβαινε και κατά την περίοδο που βρίσκεται υπό δικαστική έρευνα. Η επιχορήγηση από το ΤΑΠ παύθηκε επί θητείας Κ. Στρατή στο υπουργείο.

Περαιτέρω η ΚΥΑ δίνει στον εκκαθαριστή τη δυνατότητα να εγγράφει στον προϋπολογισμό του Ταμείου «ήδη εγκεκριμένες μέσω αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου δαπάνες». Πολλοί εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη αναφορά «φωτογραφίζει» τα 100.000 ευρώ που ενέκρινε προς την ΠΟΕ-ΥΠΠΟ το Ταμείο, με την τροποποιημένη σύνθεση του διοικητικού συμβουλίου του που ορίστηκε με απόφαση της νυν υπουργού Πολιτισμού.

Στην περίπτωση που επιβεβαιωθούν οι παραπάνω εκτιμήσεις θα πρόκειται για παράνομη ενέργεια: στο πλαίσιο διαχειριστικού ελέγχου στο Ταμείο το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους ξεκαθάρισε ότι το Ταμείο Αλληλοβοήθειας Υπαλλήλων ΥΠΠΟ δεν μπορεί να χρηματοδοτεί δαπάνες της Ομοσπονδίας Εργαζομένων. Για ανάλογη δαπάνη το 2016 το Γενικό Λογιστήριο προχώρησε σε καταλογισμό ζητώντας επιστροφή του ποσού.

πηγή: efsyn